Artykuł sponsorowany

Dlaczego podatkowe due diligence przed przejęciem spółki zmienia ocenę ryzyka

Dlaczego podatkowe due diligence przed przejęciem spółki zmienia ocenę ryzyka

Przy nabyciu udziałów lub akcji w spółce kupujący przejmuje nie tylko jej wypracowane aktywa i portfel kontraktów, lecz także całą historię rozliczeń publicznoprawnych. Transakcje typu share deal wiążą się z sukcesją uniwersalną, co oznacza pełną odpowiedzialność za przeszłe działania podmiotu. Ryzyka wynikające z błędnych deklaracji, nieprawidłowej kwalifikacji kosztów czy braków w dokumentacji mogą zmaterializować się wiele miesięcy po zamknięciu transakcji. Zobowiązania te potrafią obciążyć budżet nabywcy, jeśli wcześniej nie zostaną poprawnie zidentyfikowane. Z tego powodu proces analizy kondycji spółki stanowi standardowy element przygotowań do przejęcia, pozwalając na wczesne wykrycie potencjalnych zagrożeń.

Co obejmuje weryfikacja dokumentacji podatkowej przejmowanej spółki?

Badanie kondycji podmiotu obejmuje zazwyczaj okres od trzech do pięciu lat wstecz, co wynika bezpośrednio z przepisów Ordynacji podatkowej. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zespół audytorski poddaje szczegółowej analizie deklaracje roczne CIT oraz bieżące rozliczenia VAT wraz z plikami JPK_V7. Weryfikacji podlegają pełne ewidencje księgowe, rejestry środków trwałych i wartości niematerialnych, a także dokumentacja pracownicza. Szczególnej uwadze podlegają wydane indywidualne interpretacje, decyzje organów po zakończonych kontrolach oraz prawomocne wyroki sądów administracyjnych.

Każdy obszar podatkowy niesie ze sobą odrębną specyfikę ryzyka i wymaga specyficznego podejścia analitycznego. Weryfikacja rozliczeń w zakresie podatku dochodowego koncentruje się na prawidłowości rozpoznawania przychodów oraz kwalifikowania kosztów ich uzyskania. Istotnym elementem pozostaje także sposób rozliczania strat z lat ubiegłych oraz kompletność dokumentacji cen transferowych sporządzanej dla podmiotów powiązanych. Z kolei analiza podatku od towarów i usług skupia się na stosowanych stawkach, terminowości odliczania podatku naliczonego oraz rzetelności raportowania wewnątrzwspólnotowych nabyć.

Przedmiotem kontroli są również mniejsze, lecz obarczone sporymi konsekwencjami obszary rozliczeń. Podatek u źródła wymaga sprawdzenia faktu poboru należności, gromadzenia certyfikatów rezydencji oraz weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela. Równolegle analizuje się podatek od czynności cywilnoprawnych wewnątrz spółki, sprawdzając, czy wszystkie podlegające opodatkowaniu pożyczki i zmiany kapitałowe zostały właściwie zgłoszone. Oddzielną kwestią pozostaje sam podatek od transakcji nabycia udziałów wynoszący jeden procent wartości rynkowej, który uiszcza docelowo kupujący.

Jak wyniki audytu kształtują ostateczne warunki transakcji?

Zgromadzone ustalenia z przeglądu dokumentacji przekładają się bezpośrednio na kształt umowy sprzedaży udziałów i ostateczną wycenę podmiotu. Zidentyfikowane błędy rozliczeniowe zazwyczaj prowadzą do obniżenia ceny transakcyjnej o szacowaną wartość zaległości i ewentualnych odsetek za zwłokę. W wielu sytuacjach strony wprowadzają do kontraktu szczegółowe klauzule indemnifikacyjne. Konstrukcje te nakładają na sprzedającego obowiązek rekompensaty szkód wynikających z nieprawidłowości powstałych przed dniem zamknięcia transakcji. Zabezpieczeniem roszczeń z tego tytułu bywa zamrożenie części ceny nabycia na dedykowanych rachunkach powierniczych.

Strukturyzacja procesu przejęcia obejmuje także określenie warunków zawieszających, które wpływają na dynamikę działań obu stron. Część zdiagnozowanych problemów można wyeliminować przed formalnym przeniesieniem praw do udziałów. Sytuacja taka wymaga złożenia dobrowolnych korekt deklaracji oraz uregulowania powstałych niedopłat przez dotychczasowy zarząd. Samo wsparcie w negocjacjach dokumentów transakcyjnych i zapisów chroniących interesy nabywców stanowi odrębny proces prawny. Wyniki analizy pozwalają wyodrębnić ryzyka o wysokim prawdopodobieństwie wystąpienia i precyzyjnie alokować odpowiedzialność finansową.

Badania podatkowe transakcji nabycia podmiotów gospodarczych prowadzi Andrzej Paprota Kancelaria, funkcjonująca na rynku jako kancelaria prawno-podatkowa w Warszawie. Praca doradców obejmuje weryfikację archiwalnych rozliczeń oraz ocenę, czy ujawnione nieprawidłowości wymagają działań naprawczych bezpośrednio w przejmowanej spółce celowej.

Przeprowadzenie dogłębnej weryfikacji dokumentacji nie usuwa automatycznie całości ryzyka związanego z przejęciem funkcjonującego przedsiębiorstwa. Proces ten pozwala jednak nazwać istniejące wady rozliczeniowe, oszacować ich potencjalny wpływ na budżet oraz rozdzielić odpowiedzialność między partnerów w umowie. Brak odpowiedniego rozpoznania tych kwestii przed podpisaniem dokumentów wymusza na nabywcy radzenie sobie z obciążeniami, których źródło leży w decyzjach poprzednich właścicieli. Rzetelny obraz kondycji finansowej przejmowanej firmy stanowi fundament do zawarcia w pełni świadomego kontraktu.